Ermeni Sorununu Kime Birakalim?
Oral CALISLAR
Cumhuriyet - 03/03/2005 Ermeni sorunu, son günlerde gündemin önemli maddelerinden birisi haline geldi. Aslinda bu hiç bitmeyen bir sorun. Yüzyili askin bir süredir tartisilan bu sorun, 1915 Tehciri'nin 90. yildönümü vesilesiyle daha da sik gündeme gelecek. Bir dönem, ''Ermeni sorununu tarihçilere havale edelim'' derdik. Tarihçilerin, arsivlerin tozlu raflari arasindan gerçegi bulabileceklerine inanirdik. Son dönemde bu saptamada da bir eksiklik, bir yetmezlik oldugunu görüyoruz. Çünkü, tarihçiler de aralarinda anlasamiyorlar. Örnegin Profesör Halil Berktay , Tehcir sirasinda 600 civarinda Ermeni'nin yasamini yitirdigini söyleyince ve Tehcirin de bir tür jenosit olarak kabul edildigini belirtince, bu isin ''tarihçilere birakilmayacak'' kadar bir kritik sorun oldugu fikri yayginlasti. Geçenlerde Halil Berktay'in Milliyet'te Derya Sazak 'a konusmasinin ardindan Vatan gazetesinde Ruhat Mengi ilginç bir yazi yazmisti. Mengi, Berktay'in degerlendirmelerinin ardindan tarihin tarihçilere birakilmayacak kadar önemli oldugunu ifade eden bir saptamada bulunmustu. Kendisinin de birtakim önemli belgeleri bildigini belirtmisti. Sonuçta bizim resmi ve de gayri resmi tarihçilerin bakis açilarinin da farkli oldugu ortaya çikti. **** Agos gazetesinde Hrant Dink , Bogaziçi Üniversitesi ögretim üyesi tarihçi Selim Deringil 'le bu konuyu görüsmüs. Deringil'in saptamalari da sorunun tarihçi ya da arsivler olmadigina dikkat çekiyordu. Deringil söyle söylüyor: ''Farkli sekilde yorumlanabilen belgeler var; kimi yorum mantikli, kimi yorum tamamen asiri, zorlama, ayni belge temelinden zuhur ediyor. Dolayisiyla arsiv ve belge, tilsimli bir degnek degil, yani hepimiz biliyoruz ki arsive istedigini söyletebilirsiniz. Hangi belgeyi seçtigine, belgeyi nasil yorumladigina bakar, bir sürü yöntemleri var bunun.'' Deringil, tartismayi iki tarafin resmi tarihçilerine birakmamin faydadan çok zarar getirecegine de inaniyor. ''Arsiv bir laboratuvar degil, oraya uzmanlari sokacaksiniz ve hiçbir sekilde tartisma götürmeyecek 'gerçek' ortaya çikacak. Böyle bir sey yok olamaz.'' Peki ne yapmak gerekiyor?.. Belli ki önümüzdeki dönemde bu konu daha fazla gündeme gelecek. Deringil'in bu konudaki önerileri de söyle: ''Koskoca bir Türkiye Cumhuriyeti burada nelerden korkuyor?.. Ermeniler gelip toprak talebinde bulunacaklarmis. Bu asli esasi olmayan bir iddia. Ermenistan defalarca en yetkili agizlardan herhangi bir toprak talepleri olmadigini beyan etti. Bu konuda insanlara gel sakin sakin tartisalim dediginde, 'Ben seni biliyorum, sen sakin sakin tartisalim dediginde soykirimi kabul ediyorsun' diyorlar. Mesajim su: Kendimize artik güvenelim. 2005 yilindayiz, artik büyüyelim, ciddi sekilde tarihle yüzleselim.'' **** Tarihle yüzlesmek o kadar kolay mi? Geçen hafta sonu Berlin'deydim. Berlin'in birlesmesinden sonra Berlin'in tam merkezine Almanlar, Ikinci Dünya Savasi'nda yok edilen Yahudilerin anisina mezarlik biçiminde hazirlanmis genis bir alani anit haline getirmeye hazirlaniyorlardi. Henüz tamamlanmamis bu aniti Almanlar simdiden bir platforma çikip izliyorlardi. O platformdaki Almanlari gözlerken, kendi kendime düsündüm. Uluslarin tarihi aci olaylarla dolu. Bütün mesele bu olaylara insani boyutlariyla bakabilmekte. Tarihçi, müzikçi, siyasetçi pek fark etmiyor. Insan gözüyle bakabilmek mesele. **** Ermeni sorunu tarihî olmaktan çok artik bir siyasi mesele sayilir. Bu nedenle bu konuya nasil bir siyasi bakis açisiyla yaklasilacagi daha önemli. Tarihi tarihçilere birakalim, siyaseti hep birlikte belirleyelim. oralcalislar@cumhuriyet.com.tr | 
